So Kalmery komt uit het oosten van Congo en speelt brakka, een muziekstijl die afkomstig is van de straat. Het maakte hem bekend als muzikant, maar ook als componist en als danser. Zijn verleden wordt gemarkeerd door de grote tragedies die al jaren verbonden zijn met dit deel van Afrika. Zijn vader, David Kalmery, werd vermoord vanwege zijn relaties met de eerste Congolese leider Patrice Lumumba. Hij werd wees en vluchteling toen hij zeven jaar was. Hij vluchtte diverse kanten op en vond uiteindelijk asiel in Zambia. Al jong leerde hij muziek te maken en vestigde zich in Europa, waar hij op een zeker moment toerde met de Congolese legende Franco.
Tradities van lang vervlogen tijden
Bandera, zijn laatste album, verscheen in 2001. Het duurde dus ruim zeven jaar voor we weer wat nieuws mochten horen van Kalmery. Kalmery: 'Mijn muziek heeft tijd nodig om te rijpen. En bij dit album duurde dat nog langer dan gebruikelijk, omdat ik deze keer met een grotere band speel. Ik sta bekend om mijn akoestische aanpak, maar er zijn tijden geweest in mijn carrière dat ik orkesten van tegen de twintig man leidde. Mijn nieuwe live-show gaat ook niet alleen over mij. Er zijn vier muzikanten en twee dansers bij. En beelden van Afrika worden op een scherm getoond als we spelen.'
So Kalmery heeft zichzelf altijd betiteld als de bewaarder van de brakka-traditie. Maar toch is de stijl niet bepaald bekend buiten de regio. Brakka is een stijl die als kern de gitaar, fluit en percussie heeft. Het was enorm populair in de tijd voor de onafhankelijkheid. Het verdween langzaam in de tijd dat de missionarissen arriveerden en de meer Cubaanse stijlen in dit deel van Afrika werden geïntroduceerd. Eén van die stijlen overigens, de rhumba, is weer de basis van de immer populaire soukous en ndombolo. Maar ook deze twee laatste stijlen beginnen de laatste jaren weer meer in de richting van West-Afrikaanse muziek te schuiven. Hoe het ook zij, het is goed dat er iemand is die de tradities van lang vervlogen tijden in ere probeert te houden.
In brakka zijn sporen te horen van veel verschillende invloeden. Een beetje Malinees, een beetje Nigeriaans, te danken aan de Hausa die door het oosten van Afrika reisden om in stoffen te handelen. Maar ook invloeden uit zuidelijk Afrika, dus wat dat betreft heeft brakka meer lijntjes met Afrika dan rhumba. En er kan ook op gedanst worden.
Revolutionair
In het verleden kreeg Kalmery nogal de kritiek te horen dat hij te revolutionair zou zijn. Hij besloot daarom om twee meer romantische nummers op het album te zetten, Brand New Day en All What You Need is Love. Maar verder wel nummers die we in meerdere opzichten opzwepend kunnen noemen. Er is een nummer genaamd Hey Mama Liza, waarbij 'hey' kan worden vertaald als 'kom op'. Het is een soort van verborgen boodschap, een oproep om zich aan te sluiten bij de anti-koloniale strijd. Het gaat gepaard met de brakka-dans.
Harambe is een beladen term dat verschillende dingen kan betekenen, maar vooral staat voor de manier waarop Kenyatta die destijds gebruikte om de mensen van Tanzania samen te laten werken. Dit nummer gaat over het leven van Kalmery. De zoektocht naar zijn vader, die hij na zijn verdwijning nooit meer heeft teruggezien en over zijn tijd in het vluchtelingenkamp in Zambia. Al is het allemaal ruim veertig jaar geleden, So blijft zichzelf zien als het altijd rennende kind. 'Jarenlang heb ik gezworen ooit eens wraak te nemen, maar als je ouder wordt ontdek je dat de enige manier waarop je een conflict op kunt lossen, liefde is.' Revolutionaire strijd, zoals in het nummer Warria, moet daarom vooral op een positieve manier worden uitgelegd. Hij noemt als voorbeelden zijn idolen Fela, Armstrong, Peter Tosh, Miles Davis, Luambo (Franco), Nico, Tino Barosa, Jimi Hendrix en uiteraard zijn persoonlijke idool Spokes Mashiyane.
Verschillende instrumenten
So Kalmery is een alleseter waar het om zijn gebruikte instrumenten gaat. Niet alleen de inanga, het snaarinstrument waarmee mensen rond de Grote Meren hun zang begeleiden. Ook de oud, waarvan altijd gedacht wordt dat het arabisch bij uitstek is, is volgens So van Afrikaanse oorsprong, maar zijn eigen oud is vreemd genoeg gemaakt in Australië. En over dat continent gesproken, hij bespeelt ook de didgeridoo. Kalmery verklaart: 'De Aborigines bespelen het instrument door een bepaald systeem van ademen waardoor er een constante luchtstroom doorheen gaat. Het is een symbool van harmonie: als je stopt, is het weg. De Aborigines geloven dat wanneer je speelt, het universum moet stoppen en luisteren. Wat dat betreft denk ik er net zo over. De aarde is een levende entiteit en brakka heeft dezelfde kosmische dimensie met betrekking hierop.'
'Het duurde jaren voordat de muziek op dit album rijp was, maar het duurde slechts een aantal uren om Brakka System op te nemen in de studio. Daarvoor had ik muzikanten nodig die niet alleen op kwamen draven om hun stukje te spelen, maar muzikanten die hun ziel en zaligheid erin konden gooien. Die heb ik gevonden in mensen als Patrick Bebey, Daby Touré en Hilaire Penda.' Waarvan akte. Het is een album geworden dat zeer de moeite waard is.























Brakka System – So Kalmery























23 november 2011
26 september 2011










