In eerste instantie activist
N’Diaye is een bijzonder artiest. Niet alleen is hij songwriter, zanger en dichter, ook speelt hij in films, zoals bijvoorbeeld een komische en Senegalese versie van Carmen, Karmen Geï van een aantal jaar geleden. Een multi-talent, zou je dus kunnen zeggen.
Hij werd geboren uit ouders die uit twee verschillende streken van Senegal komen. Zijn moeder komt uit het uiterste noorden van het land en zijn vader uit het zuiden, de Casamance. Het is deze verscheidenheid in afkomst en het besef dat mensen uit deze uithoeken niet echt voor vol worden aangezien die van N’Diaye een activist maakten. Eenvoudige liefdesliedjes zijn niet waar het in de carrière van N’Diaye om draait. Zijn activisme en zijn kunst hebben voor hem altijd hand in hand gegaan. Hij zong en zingt nog steeds over de corruptie van de overheid, de slachtoffers van martelingen in de strijd om meer zeggenschap van de Casamance, de problemen waarmee de Toearegs in het noorden van Mali nog altijd kampen en de vergeten bevolkingsgroepen in de armste wijken van steden in Senegal. Maar eigenlijk zijn dit over het algemeen onderwerpen die voor heel Afrika zouden kunnen gelden. N’Diaye is door zijn duidelijke standpunten tegen onrecht nogal eens met vijandigheid en censuur geconfronteerd, maar hij laat zich de mond niet snoeren.

Troubadour met een boodschap
Muzikaal gezien zou je kunnen zeggen dat N’Diaye een zanger is van teksten, een verteller van liedjes. Net als de meeste zangers, dichters en troubadours bij wie er een zeker activisme door het bloed stroomt gaat het ook bij hem om één ding: de werkelijkheid. Het zijn nooit alleen maar zachte en zoete ballads, de teksten kunnen behoorlijk venijnig steken. Daarmee is ook gelijk duidelijk waarom zijn muziek nogal eens wordt geweerd. De straat en het leven van de mensen die niet worden gehoord zijn de onderwerpen waar N’Diaye zich voor inzet.
Zeven jaar na Xel is hij dus terug. Actuele onderwerpen zijn nu onder andere de ramp met de veerboot Jolaa, alweer een paar jaar geleden en verdreven uit het collectieve geheugen. De boot was voor de Senegalezen het symbool van de openstelling van de Casamance. Men stond hierdoor vanuit Dakar in rechtstreeks contact met dit achtergestelde gebied van Senegal, zonder door Gambia heen te moeten met alle controles die daarmee gepaard gaan. Tijdens deze laatste tocht verloren ruim 2000 mensen het leven toen de boot kapseisde en zonk.

Afrika als inspiratiebron
Het gaat N’Diaye om de lang-verwachte ‘sopi’ (verandering), die waarschijnlijk nooit zal komen, zo realistisch is hij dan ook wel weer. Hij liet zich onder andere inspireren door persoonlijkheden als Thomas Sankara, de revolutionair uit Burkina Faso die door een staatsgreep aan de macht kwam en uiteindelijk een nogal naieve wereldverbeteraar bleek en door zijn opvolger Blaise Compaoré uit de weg werd geruimd. Waarschijnlijk te vernieuwend voor zijn tijd, maar wel met een vernieuwende visie op zijn land.
En Cheikh Anta Diop. In totale intellectuele eenzaamheid was hij de eerste die wist hoe de energie van de zon in het dagelijks leven gebruikt kon worden. Hij vocht voor zijn standpunten en liet zich niet voortstuwen door carrièredrang. Een principieel intellectueel.

Mooie liedjes, maar toch wel met een enigszins sombere ondertoon, vooral als je je puur op de teksten concentreert. Opvallend is verder dat de cd helemaal niet voorkomt in lijsten van succesvolle albums van dit moment. Of zijn we er te vroeg bij??