Chiwoniso maakt bekoorlijke en vrolijke liedjes met oude soul maar met moderne geest. Gesteund door de betoverende, aangrijpende en sprankelende melodieën van de duimpiano (mbira) en het talent van enkele van Zimbabwe’s en Zuid-Afrika’s topmuzikanten, klinkt Chiwoniso’s stem krachtig en met diepgaande tederheid. Lekker gevarieerd.
En zoals Chiwoniso Maraire zelf zegt: ’Ik ben als een spiegel, ik zing over wat ik zie gebeuren in de wereld. Als iemand op straat geld aan mij vraagt, zal ik erover zingen. Als mensen hun land ontvluchten omdat hun economische situatie te moeilijk geworden is, zal ik erover zingen. Als de politie mensen slaat en intimideert, zing ik erover.’

Ooggetuige
In de afgelopen maanden heeft Zimbabwe nogal de aandacht van de media getrokken door de politieke en economische onrust die het land teistert. En de zangeres is ooggetuige van wat er met name in ’s lands hoofdstad Harare allemaal gebeurt. Ze woont in het oog van de storm en maakt dagelijks de strijd mee tegen de blijvende erfenis van het kolonialisme, een smeulende oorlog, sociale ongelijkheid en politieke onderdrukking. Als vurig aanhanger van de vrije meningsuiting, mensenrechten en sociale rechtvaardigheid, geeft Chiwoniso’s muziek een geluid aan de problemen en geneugten van de wereld om haar heen.
Het is voor het eerst in tien jaar dat ze een nieuw album heeft gemaakt en het draagt de toepasselijke titel Rebel Woman. Haar soulvolle en diep persoonlijke nummers bieden een boodschap van hoop, inspiratie en weerstand.

Multiculturele invloeden
Oude muzikale tradities van Zimbabwe zijn de grondwaarden van de muziek van Chiwoniso, maar oorspronkelijk is ze Amerikaanse. Haar vader bracht de familie in de zeventiger jaren naar Amerika, waar Chiwoniso in 1976 in Olympia, Washington, werd geboren.
’Ik werd geboren in een zeer muzikale familie, mijn ouders waren muzikanten,’ verklaart Chiwoniso. ’Mijn vader was een geweldige mbira-speler en mijn moeder was een mooie zangeres. Ik was dus omringd door deze muziek uit Afrika vanaf de dag dat ik werd bedacht. Maar tegelijkertijd luisterde ik ook naar andere muziek. Ik ben ook opgegroeid met James Brown, Michael Jackson, Roberta Flack, Aretha Franklin, The Rolling Stones en zelfs Bach, Mozart, noem maar op.’
Vanaf toen ze vier jaar oud was speelde ze mbira en als negenjarige speelde ze mee op opnames van haar ouders, een album genaamd Tichazomuwona. En uiteraard mocht ze niet ontbreken in de familie mbira-groep Mhuri ya Maraire en haar vaders Minanzi III.

Terug naar Afrika
De familie keerde in 1990 terug naar Zimbabwe en ze werd al snel een populaire figuur in de lokale muziekscene dankzij haar rol als leadzanger van A Peace of Ebony, de eerste hiphop-groep van het land. In 1997 bracht ze haar eerste solo-album uit, Ancient Voices, dat goed werd ontvangen en waarvoor ze de prestigieuze Best New Artist-award van Radio France Internationale in ontvangst mocht nemen.
Toen in 1996 en 1999 haar twee dochters Chengeto en Chiedza werden geboren besloot ze om zich tijdelijk uit de muziekscene terug te trekken om zich vol op het moederschap te concentreren.

Het nieuwe album
Met vernieuwde creatieve energie, heeft Chiwoniso de afgelopen drie jaar gewerkt aan dit nieuwe album Rebel Woman. Het werd opgenomen in Zimbabwe, Zuid-Afrika, Engeland en Vermont, met medewerking van Zuid-Afrika’s meest gerespecteerde muzikanten en een intrigerende gezelschap van gasten, waarvan Hugh Masekela er slechts eentje is.
Het resultaat is een aantrekkelijke verzameling van songs die variëren van rustgevende, pure mbira en zang op Pamuromo naar de spetterende, feestelijke beats van Gomo. Het album opent met de rauwe elektrische gitaar-riffs van Vanorapa, een lied over de helende kracht van de kennis van de oudere generatie. Chiwoniso gelooft sterk in de kracht van traditionele spiritualiteit van de Shona en het vermogen van ouderen om mensen te kunnen genezen, ook nadat ze zijn gestorven en in de wereld van de geesten zijn.
Op Matsotsi gaat het over de economische strijd van de arbeider. Veel mensen verlaten hun gezinnen om werk te vinden, en ze zijn alleen in staat om slechts eens per maand terug te keren voor een bezoek aan hun dierbaren. En in de huidige moeilijke economische tijden, is het zelfs alleen maar moeilijker geworden voor mensen om genoeg geld te verdienen voor de reis terug naar huis.
Chiwoniso schrijft even gemakkelijk in het Engels, te horen aan Listen to the Breeze. De tekst werd haar ingegeven in een droom tijdens een opnamesessie in Engeland. Only One World, over toewijding aan haar kinderen, vertelt hoe belangrijk het is voor ouders om beslissingen te nemen die rekening houden met de toekomstige generatie.
Het titelnummer van het album, Rebel Woman, is geïnspireerd door een gedicht over de rol van vrouwen in Zimbabwe tijdens de oorlog voor onafhankelijkheid. ’Het gaat over de fysieke omstandigheden van de strijd en de prijs die mensen daarvoor betalen,’ vertelt ze, ’maar het is ook een eerbetoon aan sterke vrouwen die lijden omdat de samenleving ze beperkingen proberen op te dringen.’
Het nummer dient als een epiloog van het album en bevestigt dat Chiwoniso zich uit zal blijven spreken over kwesties die voor haar belangrijk zijn, ongeacht de gevolgen. Kunstenaars spelen een bijzondere rol in de samenleving, ze gelooft dat ze niet bang hoeft te zijn om zich uit te spreken tegen onrecht. ’We hebben een verantwoordelijkheid. Wij zijn geen bankiers, geen arts, geen verpleegkundigen, maar we zijn op een andere manier verantwoordelijk in de samenleving. Dus ongeacht welk systeem meningen zal proberen te stoppen, de oproerpolitie op ons af stuurt, probeert ons te arresteren, het doet er niet toe. Wij hebben een verantwoordelijkheid.’